มวยไทย

ศิลปะมวยไทย


ความหมายของศิลปะมวยไทย มวยไทยเป็นศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวของชนชาติไทยมาเป็นเวลาหลายศตวรรษ เป็นการต่อสู้ที่ใช้ส่วนต่างๆ ของร่างกายแทนอาวุธชนิดอื่น ๆได้แก่ มือ 2, เท้า 2, ศอก 2, และศีรษะ ซึ่งรวมเรียกว่านวอาวุธ โดยคิดหากลวิธีในการใช้ส่วนต่างๆ ของร่างกายให้ผสมกลมกลืนกันจนมีประสิทธิภาพสูงสุดในการต่อสู้ป้องกันตัว และมีการตั้งชื่อท่าทางการต่อสู้ดังกล่าวให้ฟังแล้วไพเราะ หรือเข้าใจง่ายโดยเปรียบเทียบเคียงลักษณะของท่าทางมวยกับชื่อหรือลีลาของตัวละคร เหตุการณ์ หรือสัตว์ในวรรณคดี เช่น เอราวัณเสยงา หนุมานถวายแหวน นางมณโฑนั่งแท่น อิเหนาแทงกฤช ฯลฯ ท่ามวยบางท่าก็เรียกชื่อตามสิ่งที่คุ้นเคยในวิถีชีวิตของคนไทยในยุคสมัยนั้นๆ เช่น เถรกวาดลาน คลื่นกระทบฝั่ง หนูไต่ราว มอญยันหลัก ญวนทอดแห เป็นต้น เพราะเมื่อเอ่ยชื่อท่ามวยแล้วจะทำให้นึกถึงท่าทางของการต่อสู้ได้ง่ายขึ้น

มวยไทยมีวิวัฒนาการมาหลายชั่วอายุคนจึงสั่งสมวัฒนธรรม และประเพณีหลายๆ ด้านได้อย่างผสมผสานกลมกลืน เช่น ความเชื่อในเรื่องจิต วิญญาณ คาถาอาคม ดนตรี วรรณกรรม คุณธรรม จริยธรรม เป็นต้น ดังนั้นการให้คำจำกัดความคำว่ามวยไทยจึงมีความหลากหลายแตกต่างกันไป คือ

พจนานุกรรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2525 ให้คำจำกัดความคำว่า มวย หมายถึงการชกกันด้วยหมัด มวยไทยเป็นกีฬาชกมวยบนเวทีที่มีกติกายอมให้คู่ชกใช้ เท้า ศอก และ เข่าได้ (ราชบัณฑิตยสถาน. 2525 : 632)

มวย หมายถึงกีฬาชนิดหนึ่งและเป็นศิลปะป้องกันตัวด้วย เช่น การต่อสู้โดยใช้หมัดแบบมวยสากล หรือใช้อวัยวะส่วนอื่นด้วยแบบมวยไทย
มวยไทย มีมาแต่ดึงดำบรรพ์ คงจะตั้งแต่สมัยที่ไทยเริ่มสร้างตนเองขึ้นเป็นชาติ เพราะสมัยนั้นไทยมีการรบอยู่เรื่อยๆ จึงต้องมีศิลปะการต่อสู้ทั้งแบบใช้อาวุธ และใช้ส่วนต่างๆ ของร่างกายเข้าชก ถอง และเตะ (อุทัย สินธุสาร. 2521 : 3342-3)

มวยไทย มีลักษณะพิเศษตามแบบของคนไทยที่เรียกว่า ครบเครื่อง สามารถใช้อวัยวะเกือบทุกส่วนให้เกิดประโยชน์อย่างยุติธรรมทุกกรณี (สมบัติ จำปาเงิน. 2522 : 18)

มวยไทย หมายถึงมวยที่คนไทยใช้เป็นศิลปะของการต่อสู้ป้องกันตัว และถือเป็นกีฬาอันหนึ่งที่อบรมบ่มนิสัยคนให้เป็นนักกีฬา (ชยันต์ อิศรพล. 2514 : 7)

มยไทย เป็นกีฬาประเภทหนึ่งของไทยมาแต่โบราณกาลซึ่งเราจะพลิกประวัติศาสตร์ทวนขึ้นไปทุกๆ ตอน ไทยเราทำการต่อสู้กู้อิสรภาพ และต่อสู้เพื่อความอยู่รอดของไทย จะพบคำกล่าวในเรื่องชั้นเชิงวิชามวยไทย เข้าต่อสู้ศัตรูเสมอ (ถาวร สุบงกช. 2525 : 272)

มวยไทยเป็นศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวที่สามารถนำไปใช้ได้ทั้งในเชิงกีฬาและการต่อสู้จริงๆ ศิลปะประเภทนี้มีมาแต่โบราณกาล บรรพบุรุษของชาติไทยได้ฝึกฝนอบรมสั่งสอนกุลบุตรไว้เพื่อป้องกันตัวและชาติ บรรดาชายฉกรรจ์ของไทยได้รับการฝึกฝนวิชามวยไทยแทบทุกคน นักรบผู้กระเดื่องนามทุกคนต้องได้รับการฝึกฝนอบรมศิลปะประเภทนี้อย่างจัดเจนทั้งสิ้นเพราะการใช้อาวุธในสมัยโบราณ เช่น กระบี่ พลอง ดาบ ง้าว ทวน ฯลฯ ถ้ามีความรู้วิชามวยไทยประกอบด้วยแล้วจะทำให้เกิดประโยชน์มากที่สุด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยามที่เข้าต่อสู้ติดพันประชิดตัว จะได้อาศัยใช้อวัยวะบางส่วนเข้าช่วย เช่น เข่า เท้า ศอก เป็นต้น แต่เดิมมาศิลปะมวยไทยที่มีชั้นเชิงสูงมักจะฝึกสอนกันในบรรดาเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ หรือเฉพาะพระมหากษัตริย์และขุนนางฝ่ายทหารเท่านั้น ต่อมาจึงได้แพระหลายไปถึงสามัญชซึ่งได้รับการถ่ายทอดวิทยาการจากบรรดาอาจารย์ ซึ่งเดิมเป็นยอดขุนพล หรือยอดนักรบมาแล้ว วิทยาการจึงได้แพระหลายและคงอยู่ตราบเท่าทุกวันนี้ (จรวย แก่นวงษ์คำ. 2530 : 5)

มวยไทย เป็นศิลปศาสตร์ซึ่งบรรพบุรุษได้เพียรพยายามสืบทอดและพัฒนายกระดับวิธีต่อสู้ป้องกันตัวมอบให้เป็นมรดกแก่ลูกไทยนับเป็นพันปีมาแล้ว มวยไทยขนานแท้นั้นไม่มีชนชาติใดสามารถแสดงได้ดีเท่าคนไทย แต่ปัจจุบันนี้มวยไทยถูกดัดแปลงจนสิ้น หนักไปทางใช้พละกำลัง ขาดศิลปะ และประเพณีนิยม (เขตร ศรียาภัย. 2517 : 9)

มวยไทย เป็นทั้งกีฬา เป็นทั้งยุทธวิธีของไทยซึ่งประดิษฐ์คิดเอาอวัยวะบางส่วนของร่างกายใช้เป็นอาวุธประหารศัตรูและทำการป้องกันตัวให้หนักเป็นเบาได้ นอกจากจะเป็นกีฬาเล่นสนุกสนานแล้ว ยังเป็นอาวุธป้องกันตัว และเป็นวิธีเพาะกำลังกาย กำลังใจให้แข็งแรงอดทนกล้าหาญ

วิชามวยไทยหาใช่วิชาต่ำต้องดังที่บางคนเข้าใจผิดว่านักมวยไทยเป็นพวกนักเลงหัวไม้ นักมวยไทยที่แท้จริงย่อมมีความประพฤติเรียบร้อย สุภาพอ่อนโยน กล้าหาญ อดทน เด็ดขาด ในทางที่ชอบด้วยกฎหมาย และศีลธรรม (น. วงษ์ธนู. 2509 : 3)

กีฬามวยไทย หมายถึง กิจกรรมการเคลื่อนไหวชนิดหนึ่ง ที่ใช้อวัยวะเกือบทุกส่วน เช่น ศอก เข่า เท้า หมัด เป็นศิลปะในการต่อสู้แข่งขัน ฝึกซ้อม และออกกำลังกาย เพื่อที่จะช่วยพัฒนาร่างกาย อารมณ์ สังคม จิตใจและสติปัญญา (โพธิ์สวัสดิ์ แสงสว่าง. 2525 : 25)

มวยไทย เป็นศิลปะการต่อสู้และป้องกันตัว แต่ก็แตกต่างไปจากมวยสากล คือนอกจากจะใช้หมัดชกคู่ต่อสู้แล้วยังสามารถใช้เท้า เข่า และศอกต่อสู้ได้อีก การใช้หมัดชกในแบบมวยไทย นอกจากมีการชกตรง หมัดตวัด และหมัดเสยเหมือนกับแบบมวยสากลแล้ว มวยไทยยังมีการชกแบบหมุนตัวเหวี่ยงหมัดกลับ ถ้าคู่ต่อสู้ไม่ได้จ้องดูและไม่ก้มศีรษะลง มักจะถูกหมัดเหวี่ยงกลับของคู่ต่อสู้ถึงกับแพ้ได้ หมัดเหวี่ยงกลับเป็นหมัดหนึ่งคล้ายกับหมุนตัวเหวี่ยงหมัดกลับ แต่ใช้ข้อมือหรือหลังมือตีคู่ต่อสู้ นักมวยไทยทั่วๆ ไปยังใช้วิธีชกตามแบบเหล่านี้อยู่ และนอกจากนั้นยังใช้อวัยวะอย่างอื่นช่วยได้อีกหลายวิธี เช่น ใช้เท้าเตะต่ำ เตะสูง เตะตรง เตะตัด และถีบ ซึ่งจะใช้ได้ทั้งปลายเท้า ฝ่าเท้า หลังเท้า และส้นเท้า นักมวยไทยมีความชำนาญมากในการใช้เท้า ส่วนใหญ่เป็นการเตะและถีบ ส่วนการใช้เข่า นักมวยไทยก็ใช้ได้หลายวิธีด้วยกัน เช่น กระโดดตีเข่าจับกอดคู่ต่อสู้ตีเข่า นอกจากนั้นยังรู้จักใช้ศอกซึ่งเต็มไปด้วยอันตรายอย่างยิ่ง วิธีศอกก็มีอยู่หลายวิธีด้วยกัน เช่น ศอกตี หมายถึง กดปลายศอกลงโดยแรง ศอกตัด คือเหวี่ยงศอกขนานกับพื้น ศอกงัด คือ งัดปลายศอกขึ้นหรือยกปลายศอกขึ้น ศอกพุ่ง คือ พุ่งศอกออกไปยังคู่ต่อสู้ ศอกกลับ คือการหมุนตัวกลับพร้อมกับตีศอกตามแบบต่างๆ ไปด้วย (ประสาท สง่าศิลป์. 2522 : 8)

ประเภทของมวยไทย

มวยไทยมีหลายประเภท แต่ถ้าแบ่งตามลักษณะการเข้าต่อสู้ การรุก การรับ และการใช้หมัด เท้า เข่า ศอก พอที่จะแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้

มวยหลัก หรือมวยแข็ง หมายถึงนักมวยไทยที่มีวิธีการต่อสู้แบบรัดกุม สุขุมรอบคอบตั้งท่าคุมมวย และจดมวยแบบมั่นคง การจดมวยและการเคลื่อนตัว เคลื่อนเท้าก้าวย่างจะเต็มไปด้วยความระมัดระวัง ดูคล้ายเชื่องช้าไม่คึกคะนอง นักมวยประเภทนี้จะตั้งรับและรอจังหวะ เป็นมวยสุขุมเยือกเย็น มีลำหักลำโค่นดี ใช้ศิลปะมวยไทยได้หนักหน่วง รุนแรง และแม่นยำ ทั้งหมัด เท้า เข่า ศอก มีความทรหดอดทนมานะพยายามสูง

มวยเกี้ยว หรือมวยอ่อน หมายถึงนักมวยไทยที่มีวิธีการต่อสู้ที่ใช้ชั้นเชองแพรวพราวการเข้าทำคู่ต่อสู้ จะใช้กลลวงมากมาย มวยเกี้ยวจะเคลื่อนตัวอยู่เสมอจะไม่หยุดนิ่งโดยเคลื่อนตัวไปมาทั้งด้านซ้ายและด้านขวาสลับกัน ทำให้คู่ต่อสู้จับทางยาก มวยเกี้ยวจะมีลีลาท่าทางแคล่วคล่องว่องไว หลอกล่อ หลบหลีกได้ดี มีสายตาดี รุกรับและออกอาวุธหมัด เท้า เข่า และศอก ได้อย่างรวดเร็ว

ทั้งมวยหลัก และมวยเกี้ยว ต่างก็มีลักษณะพิเศษเฉพาะตัวที่แตกต่างกันอย่างชัดเจนก็คือมวยหลักจะมีความรุนแรงในการใช้หมัด เท้า เข่า ศอก ส่วนมวยเกี้ยวจะใช้หมัด เท้า เข่า ศอกได้รวดเร็ว ฉับพลันกว่า แม้จะไม่รุนแรงเท่ามวยหลักก็ตาม

นอกจากมวยหลัก และมวยเกี้ยวแล้วยังมีมวยอีกประเภทหนึ่งที่มีลักษณะผสมผสานระหว่างมวยหลักและมวยเกี้ยวคู่กันไป คือมีทั้งความแคล่วคล่องว่องไว และความรุนแรงในการใช้หมัด เท้า เข่า ศอก

การเรียกลัษณะของมวยยังมีที่เรียกเป็นอย่างอื่นอีกตามความนิยมของครูมวยแต่ละคน เช่น มวยวงนอก มวยวงใน ซึ่งหมายถึง มวยที่ถนัดอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น มวยวงนอกดี หมายถึง มวยที่ถนัดอยู่ห่างออกอาวุธ เตะถีบ ฉาบฉวย หลอกล่อ หาจังหวะเข้าทำแล้วหนีได้อย่างฉับพลัน ใช้ไม้ยาวหรืออาวุธยาวได้ดี มีความแคล่วคล่องว่องไว เฉลียวฉลาดดี แต่เมื่อเวลาเข้าวงใน หรือปล้ำตีเข่าและศอกมักจะไม่ได้ผลเท่าที่ควร ส่วนมวยวงในนั้นส่วนใหญ่จะถนัดไม้สั้น เช่น เข่า ศอก และหมัด เป็นมวยใช้แรงปะทะ กอดปล้ำ แต่เมื่ออยู่ระยะห่างมักจะใช้ถีบและเตะไม่ดีเท่าที่ควร

นักมวยที่ดีควรจะเป็นทั้งมวยหลัก และมวยเกี้ยว ถนัดทั้งวงนอก และวงใน ถนัดทั้งรุก และรับ ดังนั้นการฝึกหัดเพื่อให้เกิดความชำนาญในศิลปะมวยไทยหลายๆ รูปแบบดังกล่าว ควรจะใช้เวลายาวนาน และฝึกหัดตลอดปีติดต่อกันเป็นขั้นตอน อย่างมีระบบและเป็นระเบียบแบบแผนอย่างจริงจัง


ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับกีฬามวยไทย

สาเหตุสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้กีฬามวยไทยไม่เจริญก้าวหน้าเท่าที่ควร คือ ความรู้สึกนึกคิดของประชาชนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศที่มีต่อกีฬามวยไทยยังไม่ถูกต้อง โดยเข้าใจว่ากีฬามวยไทยเป็นกีฬาที่ไม่ดี ไม่งาม ไม่ควรจะเข้าไปยุ่งเกี่ยวซึ่งพอที่จะรวบรวมความเข้าใจผิดเกี่ยวกับกีฬามวยไทยเป็นข้อๆ ได้ดังนี้

1. กีฬามวยไทยเป็นกีฬาที่โหดร้ายทารุณ
2. กีฬามวยไทยทำให้นักกีฬาตายหรือพิการได้
3. กีฬามวยไทยเป็นกิจกรรมของคนที่ผิดปกตินิยมเล่นกัน หมายถึง พวกที่ชอบความรุนแรงโหดร้าย
4. กีฬามวยไทยเป็นกีฬาของคนชั้นต่ำ ผู้ดีมีสกุลไม่ควรเล่น
5. กีฬามวยไทยเป็นกีฬาของคนจน คนมีฐานะดีไม่ควรเล่น
6. กีฬามวยไทยเหมาะสำหรับคนไม่มีความรู้
7. กีฬามวยไทยทำให้เป็นคนโล่เขลา สมองเสื่อม
8. กีฬามวยไทยใช้แต่ร่างกาย ไม่ใช้สมอง
9. นักมวยส่วนใหญ่เป็นพวกเจ้าพ่อ หรือนักเลง อันธพาล
10. หัวหน้าค่ายมวยส่วนใหญ่เป็นพวกเจ้าพ่อ หรือนักเลง อันธพาล
11. วงการมวยเป็นวงการของผู้มีอิทธิพล
12. กีฬามวยไทยเป็นการพนัน ผิดศีลธรรม ขัดต่อขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงาม
13. ใครๆ ก็เป็นนักกีฬามวยไทยได้
14. ใครๆ ก็เป็นหัวหน้าค่ายมวยไทยได้
15. ใครๆ ก็เป็นผู้ฝึกกีฬามวยไทยได้
16. ใครๆ ก็เป็นครูอาจารย์สอนมวยๆ ไทยได้